Yataktan doğrulurken, mekik çekerken veya ağır bir şey kaldırırken karnınızın ortasında üçgen şeklinde bir çıkıntı mı oluşuyor? Özellikle doğum sonrası dönemde fark edilen bu görünüm, karın kası ayrılması (diastazis rekti) ile ilişkili olabilir.
Bazı kadınlar doğumdan sonra karınlarının eski görünümüne dönmediğini fark eder. Bazılarıysa karınlarının normal göründüğünü, ancak yataktan kalkarken veya egzersiz yaparken orta hatta bir çıkıntı oluştuğunu söyler.
Doğum yapmamış kadınlarda ve erkeklerde de ortaya çıkabilir. Özellikle obezite, kronik öksürük ve karın içi basıncın tekrarlayan şekilde arttığı (egzersiz veya aktivite vb) durumlarda da diastazis rekti (karın kası ayrılması) görülebilir.
Bu duruma karında kubbeleşme (doming veya coning) adı verilir.
Peki neden oluşur, zararlı mıdır ve ne yapmak gerekir?
Karında Kubbeleşme (Doming) Nedir?
Doming, karın kaslarının çalıştığı belirli hareketler sırasında karnın orta hattında ortaya çıkan kubbe veya sivri çıkıntı görünümüdür.
Karın ön duvarımızın sağında ve solunda bulunan rektus abdominis kasları, orta hatta linea alba adı verilen bağ dokusuyla birbirine bağlanır.
Gebelik süresince bu bağ dokusu genişler ve karın duvarı büyüyen bebeğe uyum sağlar.
Doğum sonrasında bazı kadınlarda kaslar arasındaki mesafe geniş kalabilir. Özellikle abdominal duvarın yükü yönetme biçimi değiştiğinde, başı ve omuzları kaldırma gibi hareketlerde karın orta hattında belirgin bir kubbeleşme görülebilir.
Ancak önemli bir ayrıntı var: Her kubbeleşme diastazis rekti anlamına gelmez. Benzer görünümlerin farklı nedenleri olabilir ve tanı için değerlendirme gerekir.
Yataktan Kalkarken Karnım Neden Şişiyor?
Yataktan doğrudan doğrulurken karın kaslarımız gövdemizi hareket ettirmek için çalışır.
Bu sırada karın içi basınç değişir ve abdominal duvar bu basınca yanıt verir.
Eğer karın duvarının belirli bir bölgesinde çıkıntı oluşuyorsa, hareket sırasında yükün ve basıncın nasıl yönetildiğini değerlendirmek yararlı olabilir.
Kubbeleşme özellikle şu durumlarda fark edilebilir:
- Yataktan doğrulurken
- Mekik benzeri egzersizlerde
- Ağır bir nesne kaldırırken
- Öksürürken
- Karın kaslarını zorlayan hareketlerde
Kubbeleşmenin şekli, büyüklüğü ve hangi hareketlerde ortaya çıktığı kişiden kişiye değişebilir.
Karında Kubbeleşme Zararlı mı?
Bu soruya her hasta için geçerli tek bir cevap vermek doğru olmaz.
Karında kubbeleşme görülmesi, bağ dokusunun mutlaka hasarlandığını veya yapılan egzersizin tehlikeli olduğunu göstermez.
Ancak egzersiz sırasında ortaya çıkan kubbeleşmeyi değerlendirmek, kişinin mevcut hareket stratejisini ve yük toleransını anlamak açısından yararlı olabilir.
Örneğin aynı egzersizi yapan iki kadından biri hareketi rahatlıkla gerçekleştirebilirken diğerinde belirgin nefes tutma, karında kontrol kaybı veya ağrı görülebilir.
Bu durumda yalnızca kubbeleşmenin varlığına değil; kişinin nefes kontrolüne, ağrısına, eşlik eden pelvik taban semptomlarına ve egzersizi nasıl gerçekleştirdiğine bakılmalıdır.
Karında Kubbeleşme Nasıl Düzelir?
Öncelikle kubbeleşmenin nedeninin belirlenmesi gerekir.
Fizyoterapi değerlendirmesinde karın kasları arasındaki mesafe, linea alba’nın özellikleri, solunum, karın içi basınç yönetimi ve hareket sırasında abdominal duvarın davranışı birlikte incelenebilir.
Kişiye özel egzersiz programlarında solunum koordinasyonu, abdominal kasların kontrollü aktivasyonu, aşamalı yüklenme ve fonksiyonel hareketler kullanılabilir.
Ancak egzersizlerin amacı yalnızca karındaki çıkıntının görünümünü değiştirmek değildir. Karın duvarının fonksiyonunu geliştirmek ve günlük yaşam aktivitelerini daha rahat gerçekleştirebilmek de önemlidir.
Denizoğlu Metodu® ile Diastazis Rekti Rehabilitasyonu
Diastazis rekti rehabilitasyonu için geliştirdiğim Denizoğlu Metodu®, motor kontrol ve progresif egzersiz prensiplerine dayanan bir fizyoterapi yaklaşımıdır.
Bu yaklaşımda kişinin başlangıç düzeyi değerlendirilir; temel nefes ve karın kası koordinasyonundan başlanarak egzersizler hareket kalitesine ve bireysel ihtiyaca göre aşamalı olarak ilerletilir.
Denizoğlu Metodu® üzerine yürüttüğümüz randomize kontrollü araştırmada, postpartum diastazis rektisi olan kadınlarda abdominal kas dayanıklılığı ve kaslar arasındaki mesafe açısından olumlu sonuçlar elde edilmiştir. Ancak her bireyin egzersize verdiği yanıt farklı olabilir.
Ne Zaman Bir Uzmana Başvurmalısınız?
Doğumdan sonra (hatta 8 hafta sonra) veya egzersiz sırasında karnınızın ortasında belirgin bir çıkıntı fark ediyorsanız, özellikle buna ağrı, hareket güçlüğü veya pelvik taban semptomları eşlik ediyorsa değerlendirme yaptırmanız yararlı olabilir.
Unutmayın: Karında kubbeleşme tek başına bir hastalık tanısı değildir. Önemli olan çıkıntının neden oluştuğunu anlamak ve gerekiyorsa size uygun bir rehabilitasyon planı oluşturmaktır.
Doç. Dr. Hilal Denizoğlu Külli
Fizyoterapist
Denizoğlu Metodu® Geliştiricisi
Diastazis rekti rehabilitasyonu ve Denizoğlu Metodu® hakkında bilgi almak için:
Instagram: @diastazisrektiturkiye @diastazis_rekti_turkiye
Instagram: @doc.dr.hilaldenizoglukulli
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Tıbbi tanı ve kişiye özel tedavi planlamasının yerini tutmaz.